Isınınca Bazı Plastik Ambalajlar Neden Büzülür? 🤔🔥 (Evde Deneyin)!
ABONE OL! http://bit.ly/basfi https://www.tiktok.com/@basfiiledeneyselbilim https://www.instagram.com/basfiiledeneyselbilim/ https://www.facebook.com/BASF.BasfiileDeneyselBilim Isınınca Bazı Plastik Ambalajlar Neden Büzülür? 🤔🔥 (Evde Deneyin)! Bugün kullandığımız ambalajlar da shrink denilen bir tür plastik. Shrink nedir? İngilizce “to shrink = büzülmek, küçülmek” demek, işte adı da bu fiilinden gelir. Bu filmler ısı görünce boyut olarak küçülüp ürüne sıkıca oturduğu için böyle adlandırılır. Shrink filmler, üretim esnasında mekanik olarak gerilir ve soğutulur. Bu süreçte polimer zincirleri enerjik olarak "uzatılmış" ve düzensiz bir konuma hapsedilmiş olur. Soğuduktan sonra zincirler bu gerilmiş konumda kalır ama potansiyel enerji depolanmış olur. Shrink filmler uzatıldığında sisteme enerji verilmiş olur ve sıcaklığı düşürerek polimer zincirlerin hareketliliği kısıtlanır. Böylece shrink film sistemi, uzatılmamış haline göre çok daha yüksek enerjiye sahip olur. Sistemin sıcaklığı artırılıp polimer zincirlerin harekete geçmesi sağlanırsa entropik olarak daha kararlı olan düşük enerji seviyesine geri döner. Böylece shrink film, daha az enerjili olan uzatılmamış yani kısa haline dönmüş olur. “Entropik” demek, filmin büzüşme eğiliminin daha düzensiz zincir konumlarına dönme isteğinden gelmesi demek. Isı sadece zincirlere bu dönüşü yapacak hareket serbestisini sağlar. Kısacası, shrink film üretilirken mekanik olarak gerilir ve soğutulur. Polimer zincirleri “esnetilmiş yay” gibi gergin halde kilitlenir. Biz onu sıcak su ile ısıtınca zincirler cam geçiş sıcaklığının (Tg) üstüne çıkar. Hareket kazanarak en rahat, kısa ve kıvrık hallerine geri döner, enine/ boyuna büzüşerek altındaki şekle fit oturur. Peki yaptığımız bu deneye göre sizce… Plastik deyince ürken, aman aman çevreye zararlı, sağlığa zararlı diyenlerden de biraz bahsetmek istiyorum. Bence bu durum plastiğin türüne, nasıl kullandığınıza göre değişir. İsveçli mühendis Sten Gustaf Thulin, 1960’lı yıllarda plastik poşeti icat ettiğinde aslında kâğıt poşet tüketimini azaltmak istemiş. Yani plastik poşetleri insanların tekrar tekrar kullanabileceğini öngörmüş. Bu açıdan bakınca çok da mantıklı değil mi? Siz plastikleri tekrar tekrar kullanır, kullanmadıklarınızın geri dönüşmesini sağlarsanız çevreye zarar vermezsiniz. Gıda ile temasa uygun olanları kullanırsanız sağlığınıza zarar vermezsiniz. Elbette termos kullanmak varken her gün pet şişe alıp onu çöpe atmak mantıklı değil. Pet şişelerin plastik kodu 1 yani tekrar tekrar kullanım için de uygun değil. O yüzden aynı şişeyi birden fazla kez kullanmak sağlığımıza zararlı. Ama gıdayla temasa uygun ve tekrar tekrar kullanılabilen 4 ve 5 numaralı plastikleri tercih edebiliriz. Bence plastiklerden korkmaya gerek yok. Mesela BASF’nin müthiş çözümü ecovio da harika bir seçenek. Kompostlanabilir, biyobozunur ecovio, organik atık torbaları, meyve-sebze torbaları, çift kullanımlı alışveriş torbaları, tarım için malç filmlerinde kullanılıyor. Ayrıca kompostlanabilir ambalaj çözümleri: kâğıt kaplama, shrink ve streç filmler; bunun yanında enjeksiyon ve termoform ürünlerde de yine kullanılıyor. BASF, kompostlanabilir gıda ambalajında kullanılan ecovio®'yu çevre dostu ve sürdürülebilir bir ambalaj çözümü olarak sunuyor. Biyobozunur ve kompostlanabilir dedik. Bence ikisi de çok önemli. Çünkü biyobozunur demek, uygun koşullarda biyolojik olarak parçalanabilir. Kompostlanabilir de uygun kompost koşullarında mikroorganizmalar tarafından tamamen parçalanıp karbondioksit veya metan, su ve biyokütleye dönüşebilen; geride toksik kalıntı ya da mikroplastik bırakmayan malzeme demek. Müthiş değil de ne :) Aslında konu yine bilgiye geliyor arkadaşlar. Bilince doğru ve yanlışı ayırt etmek de kolaylaşıyor. Bilmeye öğrenmeye devam seve seve :) Bugün de mesela ileri dönüşüm yaptık değil mi? Evet işte bu, bravo! Barbiemize kıyafet yaptık, böylece shrink filmi değerlendirip yeni bir ürün elde ettik. ileri, geri her türlü dönüştürüyoruz :) Yeni deneylerle görüşmek üzere bilimle kalın hoşça kalın… BASF Türk Kimya iş birliği ile hazırlanmıştır.
Basfi ile Deneysel Bilim · Diğer