Muzu Ateşe Tuttuğumuzda Bakın Ne Oldu?🍌🔥😮
ABONE OL! http://bit.ly/basfi https://www.tiktok.com/@basfiiledeneyselbilim https://www.instagram.com/basfiiledeneyselbilim/ https://www.facebook.com/BASF.BasfiileDeneyselBilim Muzu Ateşe Tuttuğumuzda Bakın Ne Oldu?🍌🔥😮 Mutlaka muz bitkisini görmüşsünüzdür. Palmiye, hurma ağacına benziyor değil mi? Aslında biraz daha yakından bakarsanız hayır. Çünkü muz bir ağaçta yetişmiyor. Ciddiyim. O ağaç gövdesi sandığınız kısım odun değil, iç içe geçmiş muz yapraklarından oluşuyor. Daha doğrusu, kat kat dizilmiş yaprak saplarından oluşan yalancı bir gövde. Gerçek gövdesi toprağın altında yer alan “rizom”. Arkeolojik bulgulara göre insanlar muzu yaklaşık 7.000 yıl önce yetiştirmeye başlamışlar. Ve o zamanlar muzun iri ve sert çekirdekleri varmış. İnsanlar zamanla çekirdeksiz, etli muzları seçerek çoğaltmışlar. Çünkü o haliyle yenecek gibi değil! Bugün yediğimiz muzlar ise çoğunlukla kısır, tohum üretmeyen türlerdir. Rizomdan çoğaltılarak üretilir. Normalde nedir? Meyvenin çekirdeği onun tohumudur. Bir bitkide çiçek yumurtalığı döllendikten sonra meyve gelişmeye başlar. Normalde meyvede döllenmiş yumurtalık içinde tohum bizim bildiğimiz çekirdek gelişir. Ama işte bazı meyveler muz gibi tohumsuz gelişir. Çekirdeksiz üzüm ya çekirdeksiz karpuz gibi. Demek ki insan eliyle ya da doğal mutasyonlarla tohum oluşmadan da meyve gelişebilir. Muz yaprakları özellikle Asya ülkelerinde yemek pişirme ve sunum amacıyla pek çok farklı şekilde kullanılır. Muz yaprakları, besinlerin sıvılarını tutabilme özelliğine sahip. Bu yüzden balık, tavuk veya sebzeleri muz yaprakları içine sararak buharda pişirmede kullanılıyor. Ayrıca ızgarada yemekleri yapraklara sarıp pişirmede de kullanılıyor. Bizdeki asma yaprağı gibi. Bence en ilginci muz yapraklarının tabak olarak kullanılması. Hindistan, Sri Lanka, Endonezya, Tayland gibi ülkelerde muz yaprakları düz haliyle veya kase şekline getirilerek tabak olarak kullanılır. Yapraklar büyük, esnek ve su geçirmez. Sağlam yani. Bu yüzden masa örtüsü olarak da kullanıyorlar. Ve yiyecekleri bozulmadan dolapta saklamak için de kullanılıyor. Yiyecekleri muz yaprağına sarıp dolaba kaldırınca yiyecek hava almadığı için bozulmadan uzun süre durabiliyor. Muzun yaprağı dışında lifleri ve kabukları da kullanılıyor. Gövdesinden elde edilen lifler “abaka” olarak bilinir, çok dayanıklıdır. İp, halat, sepet, hatta bazı bölgelerde tekstil üretiminde kullanılır. Kabuğu da hayvan yemi, organik gübre, hatta son yıllarda biyoplastik yapımında değerlendiriliyor. Malzemeler Muz Pürmüz Pürmüzü ateşliyorum. Ve muza yaklaşık 10 saniye kadar tutacağım. Kabuğu iyice karardı. Pürmüzü kapatıyorum. Şimdi muzun kabuğunu açıp bakalım. Bunun sebebi muzun içeriğindeki su oranı arkadaşlar. Bir sürü mineral, vitamin var dedik ama sadece onlar yok. Hatta muzun %75’i su. Ateşe tuttuğumuzda yanması için önce bu suyun buharlaşması gerekir. Yüksek su içeriği yüzünden muz kolayca tutuşmaz. Çünkü su ısıyı emer ve yanma sıcaklığına ulaşmasını engeller. Bu nedenle doğrudan alevin içine soksan bile hemen yanmaz; önce pişer, suyu çıkar, sonra dış kısmı kömürleşmeye başlar. Hatta bununla ilgili çok da sevdiğim bir tarif var. Mangal yaptığımda mangalı söndürdükten sonra kömürün içine muzları atıyorum. O muzlar çok güzel ısınıp yumuşuyor ama bakın yanmıyorlar. Neyse diyeceğim o ki aslında muz "yanmaz" değil, sadece çok geç yanar. Çünkü içinde bol su vardır. Aynı mantıkla patates veya salatalık da ateşe tutulunca hemen tutuşmaz. Ayrıca muz kabuğu, selüloz, hemiselüloz ve pektin gibi bitki hücre duvarı bileşenlerinden oluşur. Bu maddeler yanıcı olsa da, suyla doygun olduklarında ısıl direnci artar. Lifli yapı sayesinde kabuk, ateşi doğrudan muzun etine iletmez; adeta bir yalıtım tabakası gibi çalışır. Selülozun yanma sıcaklığı yaklaşık 300–350 °C’dir. Hemiselüloz ise daha düşük sıcaklıklarda bozunur ama genellikle yanmaya değil parçalanmaya uğrar. Pektin ise ısındığında yanmaktan çok erir ve karamelize olur, yani önce kimyasal yapısı değişir. İşte muz kabuğunun bu 3 özelliği sayesinde yanmaya karşı direnci çok yüksektir. BASF’nin bu konuda müthiş bir çözümü olduğunu biliyorum mesela. Ecovio® mulch filmi. Ekinlerin üzerine yerleştiriliyor. Bu sayede bitkilerin su yönetimini iyileştiriyor, yabancı otların büyümesini baskılıyor, hastalık riskini azaltıyor ve ürün verimliliğini artırıyor. Hasattan sonra topraktan sökülmesine de gerek kalmıyor. Çünkü mikroorganizmalar tarafından parçalanıyor. Muz için de salkımları büyüdüğünde bu ürünlere sarılıyorlar. Böylece meyve her türlü zararlıdan korunuyor. SORU: Muz bir ağaçta mı yetişir, yoksa otsu bir bitki midir? A) Ağaçta B) Otsu (Cevap: B) BASF Türk Kimya iş birliği ile hazırlanmıştır.
Basfi ile Deneysel Bilim · Diğer