Volkan Patlaması Deneyi Yaptım! 🌋
ABONE OL! http://bit.ly/basfi https://www.tiktok.com/@basfiiledeneyselbilim https://www.instagram.com/basfiiledeneyselbilim/ https://www.facebook.com/BASF.BasfiileDeneyselBilim Ev Malzemeleriyle Dünyayı Anlama Deneyi: İklim Değişikliğini Çözmek! 🧪 Malzemeler Karbonat Sirke Sabun Gıda boyası Beher Karbonat nedir arkadaşlar? Kimyadaki yaygın kullanım adıyla sodyum bikarbonat. Sodyum tuzlarından biridir. Alkali yani baziktir. Sirke ise asetik asit. Bu iki madde karıştığında aslında bildiğimiz basit bir asit baz tepkimesi gerçekleşiyor. Ve ortaya bol miktarda karbondioksit gazı açığa çıkıyor. Bunun sonucunda da kabarma ve köpürme gerçekleşiyor. Genelde asit ve baz tepkimeye girdiğinde açığa tuz ve su çıkar. Yani asit ve bazlar her tepkimeye girdiklerinde açığa her zaman karbondioksit çıkmaz. Ne zamanki baz karbonat ya da bikarbonat içeriyorsa işte o zaman açığa karbondioksit çıkar. Peki, deneyimizde tepkime sonucu açığa çıkan karbondioksit, havadaki karbondioksit ile aynı gaz mı? Evet aynı gaz. Havada %0.04 oranında karbondioksit gazı bulunuyor. Peki biz bu deneyi ard arda hatta durmadan yapsak sürekli açığa karbondioksit gazı çıkarsak havadaki karbondioksit oranını artırır mıyız? Teknik olarak evet ama bu deney sonucunda açığa çok çok az miktarda karbondioksit gazı çıkacağı için çok fark etmez. Havadaki karbondioksit miktarını artıran şeyler daha çok fabrikalar, orman yangınları, fosil yakıtlar gibi şeyler. Karbondioksit, Dünya’nın etrafında bir battaniye gibidir. Güneş ışığını içeri alır ama dışarı çıkmasına izin vermez. Buna da sera etkisi denir. Battaniye çok kalın olursa, Dünya ısınmaya başlar. Bu da buzulların erimesine, denizlerin yükselmesine, bazı yerlerin sular altında kalmasına yol açar. Havanın dengesi bozulur ve seller, kuraklıklar, fırtınalar artar. Ağaçlar biliyorsunuz havadaki karbondioksiti emer ve oksijen salarlar ama havadaki karbondioksit miktarı artarsa ağaçlar da bize yardım edemez. Toprak kurursa, iklimin dengesi bozulursa, tarım yapmak güçleşir. E o zaman da meyve, sebzelerin yetişmesi zorlaşır, besinsiz kalabiliriz. Kısacası karbondioksit çok artarsa tüm canlıların yaşamı tehlikeye girer. İşte küresel ısınma denilen durum da bu arkadaşlar. Peki karbondioksit gazı nerelerde açığa çıkıyor? İşte bugünkü gibi bazı asit baz tepkimelerinde :) Ama dediğim gibi bu çok çok düşük bir oran biz doğaya zarar vermiyoruz. Asıl mesela nefes alıp verirken oksijen alıp karbondioksit veriyoruz. Biliyorsunuz bitkiler işte ağaçlar tam tersi. Sonra yangınlarda, kömür, benzin, odun gibi maddeler yandığında açığa karbondioksit çıkıyor. Sen çok mangal yapıyorsun mesela hoş değil! :) Araba egzozundan çıkan gazda da bol miktarda karbondioksit var. Soda, gazoz gibi içeceklerde var. Onların ambalajlarını açtığımızda şıpıss diye havaya bırakıyoruz. Hamur işlerinde ekmek mayalarken, kek yaparken hamuru kabartan karbonatlar, hamur kabartma tozları da hamuru kabartırken açığa karbondioksit salıyor. Tek tek bakınca hepsi küçük oranlar elbette ama birleşince tabii çoğalıyor. Az önce dediğim gibi havada %0.04 oranında karbondioksit bulunuyor. Yüksek bir oran değil ama Sanayi Devriminden önce yani 1800’lü yıllara kadar bu oran %0.024’müş. Yani ufak ufak artmaya devam ediyor. O yüzden dikkatli olmalıyız. Çevrenizden mutlaka duyuyorsundur, okuduklarından görmüyorsunuzdur, küresel ısınma, iklim değişikliği, sera gazı salınımı hep işte bu konular. Gerçi sera gazı biraz daha kapsamlı. Güneşten gelen ısıyı tutarak Dünya'nın ısınmasına neden olan gazlara sera gazları denir. Karbondioksit bu gazlardan biri ama sadece o değil, metan, azot oksitler, su buharı, florlu gazlar da sera gazlarından. Bu gazların atmosfere salınması, yani havaya karışmasına sera gazı salınımı deniyor. Egzozdan çıkan gazları azaltmak için daha fazla yürümeyi tercih edebiliriz, bisiklet ya da toplu taşıma kullanabiliriz. Elektrik üretimi daha çok kömür ve gazla yapıldığı için daha az elektrik kullanabiliriz, dikkat edebiliriz. Ağaç ve yeşil alan miktarlarını arttırabiliriz. Yiyecekleri üretmek, taşımak, çöpe atmak hepsi karbondioksit üretir. Öyle tabakta lokma bırakmak olmaz, israf yapmamalıyız. Plastik, kağıt, cam gibi malzemeleri geri dönüştürmeliyiz. Çünkü ne kadar az üretim olursa o kadar daha az CO₂! Güneş, rüzgar, su enerjisi gibi temiz kaynaklarla elektrik üretirsek hiç CO₂ salmamış oluruz. Sonra inekler çok fazla metan gazı çıkarıyorlar. Nasıl? Pırtlaya pırtlaya! :) Metan, bazı bakterilerin besinleri parçalayarak oluşturduğu renksiz ve kokusuz bir gaz. İnekler, koyunlar ve bazı otçul hayvanlar çok metan üretir. Metan gazı çok güçlü bir sera gazıdır. CO₂’ye göre atmosferi 80 kat daha fazla ısıtabilir! Bu yüzden ineklerin çıkardığı gazlar bile iklim değişikliğine neden olur. SORU: Tuz ruhu ve sodyum hidroksit tepkimeye girdiğinde aşağıdakilerden hangisi açığa çıkmaz? A) Su B) Karbondioksit (Cevap: ) BASF Türk Kimya iş birliği ile hazırlanmıştır.
Basfi ile Deneysel Bilim · Diğer