🥚Yumurta Sarısı Neden Patlamıyor? Şaşırtan Deney!😲
ABONE OL! http://bit.ly/basfi https://www.tiktok.com/@basfiiledeneyselbilim https://www.instagram.com/basfiiledeneyselbilim/ https://www.facebook.com/BASF.BasfiileDeneyselBilim Malzemeler Yumurta Sarımsak Sarımsak döveceği Kase Yumurtanın sarısını ve beyazını ayırıyorum. Deneyimizde sadece sarısını kullanacağız. Sarısını tutmaya çalışsam fırt elimden kayar, patlar falan biliyorsunuz. Ama ben patlatmadan elimle tutmak istiyorum. Bunun için sarımsak dostumuzdan destek alacağız. Sarımsağı sarımsak döveceğinde eziyorum. Ve parmaklarıma bu sarımsaktan sürüyorum. Offf elim nasıl sarımsak kokacak! Şanslıyım bugün vampirler asla yanıma yaklaşmaz :) Sarımsağın nasıl bir gücü var ki yumurta sarısını tutmamızı sağlıyor? Yumurtanın sarısı, yağ ve protein bakımından zengin bir yapıda dedik bunu biliyoruz. Ve etrafı vitellin adı verilen bir zarla çevrili. Bu zar ve sarının yüzeyi, suya göre daha yağlı/hidrofobik özellikler gösterir. Parmaklarımızın yüzeyi ise ter ve tuz içeren ince bir su tabakasıyla kaplıdır; bu tabaka daha çok hidrofilik davranır. Bu nedenle, çıplak parmakla yumurta sarısını tutmaya çalıştığımızda parmak ile sarı arasında iyi bir tutunma olmaz, sarı kolayca kayıp düşer ve çoğu zaman zar, basınçla yırtılır. Sarımsağı ezdiğimizde içindeki alliin maddesi alliinaz enzimi sayesinde allicin gibi kükürtlü, hidrofobik bileşiklere dönüşür. Bu hidrofobik bileşikler parmak ucunda ince, yağlı ve yapışkan bir film oluşturur. Böylece parmak yüzeyindeki su tabakası azalır. Parmak daha hidrofobik ve yapışkan hale gelir. Yumurta sarısının yüzeyi de yağlı/hidrofobik karakterde olduğu için hem hidrofobik–hidrofobik etkileşim artar hem de sürtünme kuvveti yükselir. Sonuç olarak, yumurta sarısını daha az sıkmaya ihtiyaç duyarak daha iyi kavrayabiliriz; bu da zarın yırtılma ihtimalini azaltır ve sarıyı patlatmadan tutmamızı kolaylaştırır. Hidrofobik, hidrofilik denince aklınıza sabun ile ellerimizin nasıl temizlendiği geldi mi? Su, sabun ilişkisi tamamen hidrofobik / hidrofilik dengesine dayanıyor. Bundan önceki deneylerimizde de çokça bahsetmiştik. Sabun, bir ucu suyu seven,hidrofilik, diğer ucu suyu sevmeyen, yağı seven, hidrofobik yani amfifilik; yarı su sever, yarı yağ sever bir molekül. Normalde birbirlerine karışmıyorlar. Ancak araya sabun girince işler değişiyor. Sabun; bir ucu polar, yani suyu seven, diğer bir ucu ise suyu sevmeyen apolar bir moleküldür. Suyla temas ettiğinde suyu seven polar kısmı suya bağlanır. Suyu sevmeyen kısmı ise uzakta kalır. O da suyu sevmediği için suyun dışındaki yağ gibi maddelere bağlanır. İşte su ve sabunu karıştırarak ellerinizi yıkadığınızda suyu sevmeyen apolar kısımlar birleşerek misel oluşturur. Misel bir küre gibidir. Bu kürenin dış tarafı polar, iç tarafı apolardır. Kürenin polar kısmı suya tutunarak suyla birlikte akıp gider. Bu durumda kirler de akıp gitmiş olur. Tabii ellerimizin tam olarak temizlenmesi için yıkama işlemini 20 saniye kadar sürdürmemiz gerekiyor. Öyle ucundan yıkamayla olmaz. Pandemi dönemi bunun önemi çok, aşırı, baya vurgulandı hatırlarsınız :) Ellerinizi yıkarken içinizden 20’ye kadar sayabilirsiniz. 20 saniye boyunca ellerimizi güzelce sabunlarsak ellerimizindeki virüslerden kurtulmuş oluyoruz. Hammaddelerinin BASF’e ait olduğu çok güzel bir sabun var. Renk değiştiren sabun formülasyonu. Sabunu elinize döküp köpürtmeye başlıyorsunuz. Sabunun içerisinde yer alan bitkisel bazlı renkli boncuklar çözünerek 20 saniye sonunda sabun köpüğünün rengini değiştiriyor. Böylece ellerimizi sabunlamamız gereken sürenin dolduğunu en eğlenceli yolla anlamış oluyoruz. Bu tarz çözümler de bence çok güzel. Sarımsak, yumurta arasında da benzer şekilde hidrofobik - hidrofilik ilişki söz konusu. Sarımsak: parmağın “yağlılığını / hidrofobisitesini” artırıyor. Sarımsağın içeriğindeki kükürtlü bileşikler çok yapışkan ve yağımsı bir tabaka oluşturuyor. Bence parmağımızda bu dokuyu hissedebiliyoruz da. İşte parmaktan geçmeyen kokunun nedeni de yine bu tabaka aslında. Kokunun çıkması için de elimizi soğuk suya tutup daha sonra çelik bir kaşığa birkaç saniye sürersek koku gider. Aslında bunun için satılan çelik sabunlar da var. Ama bence hiç gerek yok. Önemli olan elimizi sürebileceğimiz çelik bir materyal bulmamız. Neden? Çünkü sarımsaktaki kükürtlü bileşikler metalle etkileşip eldeki kokuyu azaltıyor. SORU: Sarımsak sürmeden yumurta sarısı neden kolayca kayar? A) Parmak yüzeyi ıslak ve tutunma azdır B) Yumurta sarısı çok hafiftir (Cevap: A ) BASF Türk Kimya iş birliği ile hazırlanmıştır.
Basfi ile Deneysel Bilim · Diğer